Piękne opakowanie, obietnica „odmłodzenia o dziesięć lat w jedną noc” i ogromny napis „z kwasem hialuronowym” na froncie słoiczka. Kupujesz, nakładasz na twarz z nadzieją na cud, a po miesiącu jedyne, co zauważasz, to zapchane pory i przesuszenie. Brzmi znajomo? Przemysł kosmetyczny wydaje miliardy na marketing, by przekonać Cię do zakupu. Jednak cała prawda o tym, co naprawdę nakładasz na swoją skórę, ukryta jest z tyłu opakowania, w drobnym, niezrozumiałym druczku. Czas odczarować te łacińskie i angielskie nazwy. Zobacz, jak czytać INCI, by wreszcie świadomie dobierać pielęgnację i nie przepłacać za zwykłą wodę z gliceryną.
Zrozumienie składów kosmetycznych to nie jest wiedza tajemna, zarezerwowana wyłącznie dla kosmetologów i chemików. To podstawowa umiejętność każdego świadomego konsumenta. Kiedy nauczysz się analizować to, co znajduje się na etykiecie, żaden chwyt marketingowy, nazywany potocznie „greenwashingiem” (czyli ekościemą), nie zrobi na Tobie wrażenia. Przestaniesz płacić krocie za produkty, których głównym składnikiem jest tania parafina, a zaczniesz inwestować w to, co realnie odżywi Twoją barierę hydrolipidową.
Co to jest INCI i dlaczego musisz zaprzyjaźnić się z tym skrótem?
INCI to skrót od International Nomenclature of Cosmetic Ingredients, czyli Międzynarodowego Nazewnictwa Składników Kosmetycznych. Jest to ujednolicony na całym świecie, prawnie wymagany system zapisywania tego, z czego składa się dany produkt. Dzięki temu, niezależnie od tego, czy kupujesz krem w Polsce, we Włoszech czy w Korei Południowej, skład będzie zapisany według tych samych zasad.
Zgodnie z prawem, związki chemiczne zapisywane są w języku angielskim (np. Niacinamide, Glycerin), natomiast składniki pochodzenia roślinnego (ekstrakty, oleje, wyciągi) podawane są w języku łacińskim (np. Prunus Amygdalus Dulcis Oil dla oleju ze słodkich migdałów). Ten podział na początku może wydawać się przytłaczający, ale nie musisz uczyć się łaciny na pamięć – wystarczy, że zrozumiesz kluczową zasadę, na której opiera się cały ten system.
Złota zasada kolejności. Jak rozszyfrować proporcje w kremie?
Najważniejsza rzecz, jaką musisz zapamiętać o czytaniu INCI, dotyczy ułożenia składników. Producenci nie wpisują ich w przypadkowej kolejności.
Zgodnie z regulacjami, składniki kosmetyku muszą być wymienione w porządku malejącym. Oznacza to, że substancja, która znajduje się na samym początku listy (zazwyczaj jest to Aqua, czyli woda), stanowi największą część (często od sześćdziesięciu do nawet osiemdziesięciu procent) całego produktu. Im dalej w dół listy, tym stężenie danej substancji w kremie czy serum jest mniejsze.
Granica jednego procenta – punkt zwrotny każdej etykiety
Istnieje jeden bardzo ważny haczyk w zasadzie malejącej kolejności, o którym producenci głośno nie mówią. Zasada ta obowiązuje rygorystycznie tylko dla składników, których stężenie w produkcie przekracza jeden procent.
Wszystkie substancje, których zawartość wynosi poniżej jednego procenta, mogą być wymienione na samym końcu listy w całkowicie dowolnej kolejności! Co to oznacza dla Ciebie jako konsumentki? Jeśli dany ekstrakt roślinny lub modny składnik aktywny znajduje się na samym końcu INCI, za zapachem (Parfum) i konserwantami (np. Phenoxyethanol), to jest go w produkcie zaledwie śladowa, mikroskopijna ilość, która ma na celu jedynie ładnie wyglądać w materiałach reklamowych, a nie realnie działać na Twoją skórę.
Podział składników. Czego tak naprawdę szukać na etykiecie?
Każdy kosmetyk, niezależnie od tego, czy to tonik, żel myjący czy krem na noc, składa się z określonych bloków budulcowych. Kiedy patrzysz na ścianę tekstu INCI, spróbuj podzielić ją w głowie na cztery główne kategorie.
Baza kosmetyku (Rozpuszczalniki i podłoże)
To szkielet Twojego produktu, zazwyczaj zajmujący kilka pierwszych pozycji. Z reguły pierwszym składnikiem jest woda (Aqua). Bez niej trudno byłoby połączyć inne substancje i rozsmarować je na twarzy. W produktach bezwodnych (np. w olejkach czy ciężkich balsamach) bazę mogą stanowić oleje roślinne, masła (np. Butyrospermum Parkii Butter – masło shea) lub oleje mineralne i silikony. To właśnie baza decyduje o tym, czy krem będzie lekki i żelowy, czy ciężki i okluzyjny.
Substancje aktywne (Serce produktu)
To ta część, za którą tak naprawdę płacisz. Substancje aktywne to składniki, które mają rozwiązywać konkretne problemy Twojej cery (np. rozjaśniać przebarwienia, redukować trądzik, stymulować produkcję kolagenu). Powinny znajdować się stosunkowo wysoko w składzie (zazwyczaj w pierwszej połowie lub tuż za bazą). Szukaj tu takich nazw jak:
-
Niacinamide (Niacynamid – rozjaśnia i reguluje sebum).
-
Panthenol (Pantenol – łagodzi i nawilża).
-
Sodium Hyaluronate (Sól kwasu hialuronowego – silnie wiąże wodę).
-
Ascorbic Acid lub pochodne (Witamina C – silny antyoksydant).
-
Ceramide NP, AP, EOP (Ceramidy – fundament bariery hydrolipidowej).
Konserwanty i stabilizatory (Tarcza ochronna)
Wokół konserwantów narosło wiele mitów. Wiele osób stara się ich unikać, szukając kosmetyków „bez chemii”. Prawda jest taka, że w produkcie opartym na wodzie konserwanty są absolutnie niezbędne! Bez nich Twój krem już po kilku dniach stałby się niebezpiecznym siedliskiem pleśni i groźnych bakterii. Stabilizatory dbają o to, by krem się nie rozwarstwił (np. by faza olejowa nie oddzieliła się od wodnej). Popularne, bezpieczne konserwanty to m.in. Phenoxyethanol, Sodium Benzoate, Potassium Sorbate czy Ethylhexylglycerin. Zazwyczaj to one wyznaczają słynną granicę jednego procenta.
Kompozycje zapachowe i barwniki (Ostatnie pozycje)
Znajdziesz je na samym końcu etykiety. Oznaczane są słowem Parfum, Fragrance lub Aroma. Często obok nich występują wyszczególnione potencjalne alergeny zapachowe (np. Linalool, Geraniol, Limonene). Barwniki z kolei zapisywane są literami CI oraz pięciocyfrowym numerem (np. CI 77891 to dwutlenek tytanu). Jeśli masz cerę wrażliwą lub skłonną do alergii, te pozycje powinny interesować Cię najbardziej – w idealnym produkcie hipoalergicznym po prostu nie powinno ich być.
Czerwone flagi. Czego unikać w składach, jeśli masz wymagającą cerę?
Choć wszystkie kosmetyki dopuszczone do obrotu w Unii Europejskiej są bezpieczne pod kątem ogólnoustrojowym, nie każdy składnik będzie służył kondycji Twojej skóry. Czego warto unikać wysoko w składzie, by nie sabotować swojej pielęgnacji?
- Agresywne detergenty (SLS/SLES): Sodium Lauryl Sulfate i Sodium Laureth Sulfate. To silne środki myjące, które dają obfitą pianę, ale stosowane na co dzień na twarz brutalnie zmywają nasz naturalny płaszcz hydrolipidowy, prowadząc do skrajnego przesuszenia i nadprodukcji sebum.
- Wysuszające alkohole: Alcohol Denat, Ethanol, Isopropyl Alcohol. Jeśli widzisz je w pierwszej trójce składników w toniku lub kremie, odłóż produkt na półkę. Działają wysuszająco, uszkadzają barierę skórną i powodują podrażnienia (nie myl ich jednak z tzw. alkoholami tłuszczowymi, takimi jak Cetearyl Alcohol, które działają nawilżająco i okluzyjnie!).
- Pochodne ropy naftowej: Paraffinum Liquidum, Petrolatum, Mineral Oil. To bardzo tanie wypełniacze, które tworzą na skórze nieprzepuszczalną powłokę. Same w sobie nie są trujące, ale blokują ujścia gruczołów łojowych, powodując u wielu osób zmasowany wysyp zaskórników i trądziku kosmetycznego.
Świadome czytanie INCI to proces, który wymaga trochę cierpliwości, ale zwraca się z nawiązką. Następnym razem, będąc w drogerii, zamiast ufać wielkim hasłom na froncie butelki, odwróć ją i sprawdź, czy producent faktycznie ma Ci do zaoferowania wartościowy skład, czy tylko dobrze zorganizowaną kampanię reklamową. Twoja skóra szybko odwdzięczy Ci się za ten świadomy wybór.
